می‌گویند با رنج‌هاست که انسان‌ها به پختگی می‌رسند؛

با رنج‌هاست که انسان‌ها می‌شکنند و دوباره می‌ایستند و می‌سازند؛

با رنج‌هاست که عیارِ آدم‌ها محک خورده می‌شود.

اما با تمام این حرف‌ها به‌نظر می‌رسد که باید در وجود انسان چیزی به نام امید وجود داشته باشد تا انسان را از توقف کردن و درجازدن و ماندن در این رنج‌ها، باز دارد.

امید است که پس از هر رنجی می‌تواند انسان را به پختگی یا دوباره ایستادن و ساختن، برساند.

به قول حضرت حافظ:

داغ دل بود به امید دوا باز آمد